गावाविषयी माहिती
पालखेडे मिरची हे महाराष्ट्र लोकशाही लोकशाही निफाड एक प्रभू श्री.रामस्पर्शाने पावन प्रगतशील व ऐतिहासिक गाव आहे. पालखेड मिरची माजी दक्षिणमुखी दोन हनुमानाचे धार्मिक केंद्र असलेले महादेव गाव तसेच पालखेड गावाच्या मनकर्णिका नदीशी येथे असून तेथे भाविक दर्शन मंदिर आणि पालखेड गावाचे मंदिर खंडोमधोबा महाराज मंदिर आहे. मोठ्या प्रमाणात भाविक उपस्थित राहत तसेच पालखेड मिरची दोन शनि महाराज मंदिरे आहेत, सन २०११ च्या जनगणनेनुसार या गावाची लोकसंख्या सुमारे ६३३७ आहे. गावाल जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा ३, अंगणवाडी केंद्रे ९ वशाळा १, सभामंडप-६ प्राथमिक आरोग्य केंद्र, खाजगी हॉस्पिटल अशी शैक्षणिक व शारीरिक सुविधा उपलब्ध आहेत. तसेच अनुभवी अल्याबाई होळकर पुरातन बारव असून मंदिरे, सामुदायिक सुरक्षा, पाणीसाठवण, सार्वजनिक विहिरी आणि शेतात अशा धार्मिक व सामाजिक सुविधा देखील आहेत.
पालखेड मिरची गावातील लोकांचा मुख्य सोया व्यवसाय असून, द्राक्ष, कांदा, बीन व मका ही प्रमुख पिके उपसले जातात. द्राक्ष ऊस कांदा पिकांचे उत्पादन गावातील प्रमुख या चांगल्या उत्पन्नाचे परिणाम, दुग्ध व्यवसाय करतात
पालखेड मिरची ग्रामपंचायत विविध राज्य योजना प्रभावीपणे राबविल्या गेल्या आहेत. घरकुल योजना अंतर्गत त्यांना घरकुलचा लाभ आहे. स्वच्छ भारत अभियान अंतर्गत पालखेड मिरची गावाने संपूर्ण उघडा शौमुक्त ओडीएफ प्लस प्रविष्ट करा (भरला आहे. जलसंधारण व पाणी योजना अंतर्गत पाणी नियमित करण्यात आले आहे. तसेच संत गाडगे बाबा ग्राम स्वच्छता अभियान मध्ये पालखेड मिरची ला विशेष गौरव पुरस्कार महाराष्ट्र राज्य पुरस्कुत तंटामुक्ती गाव मोहीम अंतर्गत सन २०१३-२०१४ स्वतंत्र गाव बक्षीस रुपये-४ लक्ष रुपये प्राप्ती आणि स्वच्छता अभियान जिल्हा व तालुका माहिती आहे.
ग्रामपंचायत उपसरपंच व १४ सदस्य गावाचा सर्वांगीण विकास घडवून आणतात. ग्रामपंचायतीचा निर्णय लोकसहभागातून घेतला जातो.
पालखेड मिरची गाव आज निफाड एक आदर्श व सर्वांगीण विकास वाटप करणारे गाव म्हणून ओळखले जाते.
भौगोलिक स्थान
पालखेड मिरची हे गाव निफाड तालुक्याच्या ठिकाणापासून सुमारे १४ कि.मी. अंतरावर वसलेले आहे. गावाची एकूण लागवड योग्य क्षेत्रफळ १४८३ हे आर ग्रामपंचायतीमध्ये ५ वार्ड आहेत. एकूण ८९६ कुटुंबे येथे वास्तव्य असून लोकसंख्या ६३३७ आहे. त्यात ३५४८ महिला व २७८९ महिलांचा समावेश होतो.
गावाचा प्रदेश विस्तार अवघित सपाट प्रदेशात शेतीची योग्यता मोठी जमीन आहे. येथे उष्णकटिबंधीय आहे; उन्हाळ्यात तापमान साधारणतः ३९ ° से. पर्यंत जाते, तर हिवाळ्यात १५ ° से. अजून खाली. पावसात सरासरी ६० ते ७० से.मी. पर्जन्यवृष्टी होते.
पालसंदेची गाव द्राक्षंदा ऊस उत्पादन प्रसिद्धमीर सोया पाणलोट क्षेत्राचा विकास घटक मूळ जलधारणाची सुख आहे.
लोकजीवन
पालखेड मिरची गावाचे लोकजीवन साधे, श्रमप्रधान व पारंपरिक आहे. येथील शेती हा मुख्य व्यवसाय असून द्राक्ष ऊस, कांदा, मका व भाजपी भाजीपाला पिकाचे मोठे विकले जातात. शेतीसह काही लोक दुग्धव्यवसाय, व्यवस्थाही कार्यरत आहेत.
विविध सामाजिक , सांस्कृतिक व धार्मिक परंपरा जोपासल्या जातात. वर्षभरात होणार उत्सव, सण आणि भरवला जाणारा सप्तह गावाचे दर्शन घडवतो. गणेशोत्सव, होळी, दिवाळी, नवरात्र तसेच स्थानिक देवांच्या पूजांना विशेष महत्त्व आहे.
येथील लोक मेहनती, मदतशील व अतिथी देवो भव या विचाराने वावरणारे आहेत. ग्रामविकास आणि स्वयंसाहाय्य गटांद्वारे मोठ्या संख्येने सामने. तरुण वर्ग शिक्षण, खेळ आणि विकासाच्या विदर्भ शोधत बाहेर वाटचाल करत आहे.
पालखेडच्या लोकात पारंपरिक ग्रामीण संस्कृतीच आधुनिकची झलकही, जिल्हा गावाचा विकास आणि एकात्मता दोन्ही जोपासले जातात.
संस्कृती व परंपरा
पालखेड मिरची गावाचे सांस्कृतिक जीवन समृद्ध आणि विविधतेने नटलेले आहे. येथे वर्षभर विविध धार्मिक,श्रावण सप्ताह, सामाजिक व सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.तसेच गावात दक्षिणमुखी मारुती दोन मंदिरे आहे काशीविश्वेश्वर महादेव मंदिर ,खंडोबा मंदिर , गावातील प्रमुख देवतांच्या पूजाअर्चा व सप्ताह यामुळे ग्रामस्थांमध्ये एकोपा आणि श्रद्धेची भावना दृढ होते.
गणेशोत्सव, नवरात्र, दिवाळी, होळी यांसारखे सण गावात उत्साहाने साजरे केले जातात. या सणांमुळे गावातील मुलं, तरुण व वयोवृद्ध सर्वच वयोगट एकत्र येऊन आनंदोत्सव साजरा करतात.
गावात लोककला, कीर्तन, भजन आणि पारंपरिक खेळ यांचा विशेष प्रभाव दिसून येतो. पिढ्यान्पिढ्या चालत आलेल्या परंपरा जपतानाच नवीन पिढी आधुनिकतेशी जुळवून घेते.
स्त्रियांचा सहभाग ग्रामविकासात तसेच सांस्कृतिक उपक्रमांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर असतो. स्वयंसहाय्य गटांद्वारे महिला सामाजिक व आर्थिक प्रगतीत योगदान देतात.
यामुळे सोनगाव गावाचे लोकजीवन परंपरा आणि आधुनिकता यांचा सुंदर संगम साधत आजही एकात्मतेने टिकून आहे.
प्रेक्षणीय स्थळे
ग्रामदैवताचे मंदिर – गावातील प्रमुख जागृत दक्षिणमुखी मारुती मंदिर,काशिवेश्वेश्वर महादेव मंदिर ,खंडोबा महाराज मंदिर गावकऱ्यांचे श्रद्धास्थान असून येथे दरवर्षी सप्ताहासारखे धार्मिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.
बारव – गावाच्या मध्यवर्ती भागात असलेले हे पुरातन काळातील अहिल्याबाई होळकर बारव ग्रामस्थांच्या भेटीगाठींचे केंद्र असते.
शेती क्षेत्र व द्राक्षबागा – पालखेड मिरची द्राक्ष उस उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहे. गावातील हिरवीगार शेते, द्राक्षबागा आणि उसाची शेती पाहण्याजोगी आहे.
जवळची गावे
पालखेड मिरची गाव निफाड तालुक्यातील मध्यवर्ती ठिकाणी असल्यामुळे आजूबाजूला अनेक गावे आहेत. ही गावे पालखेड मिरची सामाजिक, शैक्षणिक, व्यावसायिक व सांस्कृतिकदृष्ट्या जोडलेली आहेत.
आहेरगाव ,लोणवाडी, दावचवाडी,कुंभारी,रानवड,नान्दुर्डी,वावी,गोरठाण,शिरवाडे हि गावे पालखेड मिरचीच्या आसपासची प्रमुख गावे आहेत.
